Çështja e gjuhës shqipe në Maqedoninë e Veriut mbetet një nga temat më të ndjeshme politike edhe pas Marrëveshjes së Ohrit. Edhe pse kjo marrëveshje hodhi themelet e barazisë gjuhësore, zbatimi i saj ka qenë i ngadaltë dhe shpesh i ndikuar nga kalkulime politike.
Ligji për përdorimin e gjuhëve, i miratuar pas gati dy dekadash, e ngriti shqipen në nivel zyrtar, por formulimi i tij me termin “gjuha që e flasin mbi 20% e popullsisë” u pa si kompromis politik, duke shmangur përmendjen e drejtpërdrejtë të gjuhës shqipe.
Një nga momentet më të debatueshme mbetet dërgimi i ligjit në Komisionin e Venecias në vitin 2019, çka më pas u shfrytëzua nga kundërshtarë të ligjit për ta kontestuar në Gjykatën Kushtetuese, duke rikthyer pasiguri juridike mbi zbatimin e tij.
Sot, çështja e gjuhës shqipe vazhdon të mbetet e politizuar, ndërsa partitë shqiptare shpesh akuzohen për mungesë uniteti dhe qasje të ndryshme ndaj zbatimit të ligjit. Nga njëra anë, ish-partitë në pushtet përballen me kritika për mosimplementim të plotë, ndërsa aktualisht debati për statusin e gjuhës shpesh relativizohet në diskursin politik.
Në këtë situatë, ekspertët dhe opinionistët theksojnë nevojën për një qëndrim të unifikuar politik shqiptar, duke e trajtuar gjuhën shqipe si të drejtë të pakontestueshme dhe pjesë të rëndësishme të barazisë institucionale në vend.
Rreziku kryesor, sipas vlerësimeve politike, nuk lidhet vetëm me vendimet e institucioneve gjyqësore, por edhe me mungesën e konsensusit të brendshëm politik shqiptar, që mund të ndikojë në të ardhmen e zbatimit të ligjit.
Në përfundim, çështja e gjuhës shqipe mbetet jo vetëm juridike, por edhe politike dhe identitare, duke kërkuar përgjegjësi dhe qasje më të unifikuar nga të gjitha palët.
